Al meer dan dertig jaar ondersteunt Stopalzheimer wetenschappelijk onderzoek in België. Nu onze kennis over de ziekte snel toeneemt, onder meer op het vlak van risicofactoren en preventie, is die steun belangrijker dan ooit. We spraken met professor Eric Salmon, neuroloog en onderzoeker aan de Universiteit Luik, over de vooruitgang die vandaag wordt geboekt en waarom de steun van donateurs daarbij onmisbaar blijft.
Professor Salmon, waar staat het onderzoek naar de ziekte van Alzheimer vandaag?
“De voorbije jaren hebben we enorme vooruitgang geboekt, vooral op het gebied van diagnose. Tot ongeveer 2010 kon de ziekte van Alzheimer pas met zekerheid worden vastgesteld na een onderzoek van het hersenweefsel na overlijden. Vandaag beschikken we over geavanceerde klinische en biologische technieken waarmee we de kenmerken van de ziekte veel beter kunnen opsporen, soms zelfs nog vóór de eerste symptomen optreden. Daarnaast verschijnen er voortdurend nieuwe wetenschappelijke studies, waardoor we de onderliggende mechanismen van de ziekte steeds beter begrijpen. Toch blijven er nog veel vragen open. We moeten nog beter inzicht krijgen in hoe die verschillende processen elkaar beïnvloeden en welke factoren het ziekteproces in gang zetten of versnellen.”
Er wordt steeds vaker gesproken over preventie. Wat weten we daar vandaag over?
“Uit onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de gevallen van dementie mogelijk kan worden uitgesteld of zelfs voorkomen door in te grijpen op beïnvloedbare risicofactoren. Volgens het Lancet-rapport van 2024 zou ongeveer 45% van de dementiegevallen potentieel kunnen worden voorkomen of uitgesteld door aandacht te besteden aan veertien beïnvloedbare factoren op verschillende momenten in het leven. Denk bijvoorbeeld aan cardiovasculaire risicofactoren, een gebrek aan lichaamsbeweging of sociale isolatie. Dat betekent niet dat alzheimer louter het gevolg is van een bepaalde levensstijl. Wel biedt het een belangrijk perspectief: hoe vroeger we kunnen ingrijpen, hoe gerichter en persoonlijker preventie en behandeling kunnen worden aangepakt.”
Zijn niet-beïnvloedbare factoren ook belangrijk?
“Absoluut. Factoren zoals leeftijd, erfelijke aanleg en bepaalde biologische kwetsbaarheden spelen een cruciale rol. Door deze factoren beter te begrijpen, kunnen we mensen met een verhoogd risico sneller identificeren. Bovendien helpt het ons te verklaren waarom sommige hersenen kwetsbaarder zijn dan andere en biedt het waardevolle inzichten voor de ontwikkeling van toekomstige behandelingen.”
Uw onderzoeksgroep aan de Universiteit Luik bestudeert onder meer slaap. Waarom is dat zo’n belangrijk thema?
“Slaap is een bijzonder interessant onderzoeksdomein omdat ze betrokken is bij verschillende essentiële functies van de hersenen. Ze speelt een belangrijke rol bij geheugenprocessen, herstel van de hersenen en mogelijk ook bij mechanismen die verband houden met neurodegeneratie. In Luik onderzoeken we deze verbanden om beter te begrijpen hoe slaapstoornissen samenhangen met cognitieve achteruitgang en met het verloop van de ziekte van Alzheimer. Dergelijk onderzoek is waardevol omdat het klinische observaties koppelt aan concrete biologische verklaringen.”
Waarom is de steun van Stopalzheimer zo belangrijk?
“Wetenschappelijk onderzoek vraagt tijd en continuïteit. Al meer dan dertig jaar financiert Stopalzheimer onderzoeksprojecten in België. Dankzij die steun kunnen onderzoeksteams nieuwe vragen stellen, innovatieve hypotheses testen en onze kennis over de ziekte verder uitbreiden. Die vooruitgang vormt de basis voor de ontwikkeling van nieuwe en doeltreffendere behandelingen. Zonder deze financiële ondersteuning zouden veel veelbelovende onderzoeksprojecten eenvoudigweg niet kunnen plaatsvinden. Elke gift aan Stopalzheimer draagt bij aan nieuwe inzichten die ons helpen om de ziekte in de toekomst beter te voorkomen, sneller te herkennen en effectiever te behandelen.”
Welke boodschap wilt u meegeven aan de donateurs?
“Hun steun maakt een tastbaar verschil. Elke bijdrage vertaalt zich in onderzoek, gegevens en concrete wetenschappelijke vooruitgang. Donateurs maken rechtstreeks deel uit van een gezamenlijke inspanning die stap voor stap bijdraagt aan een betere toekomst voor mensen met dementie en hun omgeving.”
