Nieuwe wetenschappelijke doorbraak opent perspectieven voor Alzheimeronderzoek
Onderzoekers van het VIB hebben voor het eerst menselijke stamcellen kunnen omzetten in de vroege moedercellen waaruit de immuuncellen van onze organen ontstaan. Deze ontdekking, mede mogelijk gemaakt door de financiële steun van Stichting Stopalzheimer, biedt nieuwe mogelijkheden om de rol van immuuncellen in de hersenen te onderzoeken en hun betrokkenheid bij de ziekte van Alzheimer beter te begrijpen.
Immuuncellen spelen een belangrijke rol in onze hersenen
Ons lichaam beschikt over gespecialiseerde immuuncellen die organen beschermen, beschadigd weefsel opruimen en bijdragen aan het behoud van een gezonde omgeving. In de hersenen vervullen microglia deze belangrijke taak. Ze helpen het hersenweefsel gezond te houden en spelen ook een rol bij processen die betrokken zijn bij neurodegeneratieve aandoeningen, zoals de ziekte van Alzheimer.
Om deze cellen goed te kunnen bestuderen, is het belangrijk te begrijpen hoe ze ontstaan en hoe ze hun specifieke functies ontwikkelen. Bij de mens is dat niet eenvoudig: de vroege embryonale ontwikkeling is moeilijk rechtstreeks te onderzoeken.
Onderzoekers van het VIB, onder leiding van Bart De Strooper en Renzo Mancuso, hebben daarom een innovatieve aanpak ontwikkeld. Met behulp van menselijke stamcellen slaagden ze erin om in het laboratorium de vroege moedercellen te kweken waaruit de immuuncellen van verschillende organen ontstaan.
Van stamcel tot gespecialiseerde immuuncel
De onderzoekers wilden nagaan of de gekweekte cellen zich ook daadwerkelijk konden ontwikkelen zoals hun natuurlijke tegenhangers. Daarvoor transplanteerden ze de cellen in een levend organisme.
De resultaten waren veelbelovend. De cellen vestigden zich in verschillende organen en pasten zich aan hun nieuwe omgeving aan. In de hersenen ontwikkelden ze zich tot microglia. In de lever, het hart en de nieren groeiden ze uit tot de gespecialiseerde macrofagen die bij die organen horen.
Bovendien namen de cellen functies over die kenmerkend zijn voor menselijke immuuncellen in deze organen. Dat wijst erop dat niet alleen de oorsprong van een cel belangrijk is, maar ook de omgeving waarin ze terechtkomt. Die omgeving helpt bepalen welke eigenschappen en functies de cel ontwikkelt.
“Het spannende hieraan is dat we nu menselijke cellen kunnen produceren die niet alleen lijken op cellen uit het vroege ontwikkelingsstadium, maar zich ook zo gedragen”, legt Renzo Mancuso uit.
Wat betekent deze ontdekking voor Alzheimeronderzoek?
Bij de ziekte van Alzheimer functioneren de immuuncellen in de hersenen mogelijk niet meer zoals het hoort. Microglia spelen een complexe rol bij de bewaking en het onderhoud van het hersenweefsel. Een beter inzicht in hun ontwikkeling en werking kan onderzoekers helpen om te begrijpen hoe veranderingen in deze cellen bijdragen aan het ontstaan of verloop van de ziekte.
Dankzij deze nieuwe onderzoeksmethode kunnen wetenschappers bestuderen hoe menselijke immuuncellen zich ontwikkelen, hoe ze reageren op hun omgeving en wat er gebeurt wanneer hun werking verstoord raakt. Ook kunnen ze onderzoeken of het in de toekomst mogelijk zou zijn om slecht functionerende cellen te vervangen door nieuwe cellen die hun taken opnieuw naar behoren uitvoeren.
“Met een systeem waarmee we kunnen onderzoeken hoe deze cellen zich ontwikkelen en aanpassen, en hoe ze eventueel vervangen zouden kunnen worden, krijgen we een nieuwe manier om hun rol bij de ziekte te bestuderen”, benadrukt Bart De Strooper.
De onderzoekers willen op langere termijn nagaan of deze aanpak mogelijkheden kan bieden voor neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer en frontotemporale dementie. Het gaat voorlopig om fundamenteel onderzoek: er is nog verder onderzoek nodig om te bepalen of en hoe deze inzichten ooit kunnen worden vertaald naar behandelingen voor patiënten.
Stopalzheimer steunt baanbrekend onderzoek
Deze ontdekking toont hoe belangrijk wetenschappelijk onderzoek is om de complexe mechanismen achter de ziekte van Alzheimer en verwante aandoeningen beter te begrijpen. Door onderzoekers de middelen te geven om nieuwe onderzoeksmethoden te ontwikkelen, helpen donateurs mee de basis te leggen voor toekomstige doorbraken.
Stichting Stopalzheimer financiert fundamenteel, klinisch en psychosociaal onderzoek aan Belgische universiteiten en onderzoeksinstellingen. Zo draagt de stichting bij aan nieuwe inzichten die op termijn kunnen leiden tot betere mogelijkheden voor preventie, diagnose en behandeling.
“Elke vooruitgang in het begrijpen van deze cellen brengt het onderzoek een stap dichter bij nieuwe antwoorden voor mensen die door de ziekte getroffen worden. Dankzij dit soort projecten en de steun van onze donateurs komen we elke dag een stap dichter bij een toekomst waarin we Alzheimer kunnen stoppen en een doeltreffende behandeling kunnen vinden”, zegt Kamar Bouchoucha, wetenschappelijk verantwoordelijke van Stichting Stopalzheimer.
Samen maken we vooruitgang in Alzheimeronderzoek mogelijk.
