Als de Stichting Alzheimer Onderzoek aangeduid wordt als legataris in een testament, kan dat zowel in een eigenhandig als in een notarieel testament zijn. Eigenhandige testamenten leveren wel eens moeilijkheden op, of zijn soms zelfs ongeldig, omdat degene die het testament schreef niet op de hoogte was van de vereisten qua vorm en inhoud. Notaris Astrid Dobbels legt uit wat de meest voorkomende fouten of misverstanden zijn bij handgeschreven testamenten.
Mag een eigenhandig testament getypt worden?
Notaris Dobbels: “Iedereen heeft wel al eens horen vertellen dat een testament op een bierkaartje geldig is. Dat klopt. Ten minste, als u het met de hand geschreven hebt, er een datum op gezet hebt en ondertekend hebt. Heel wat mensen typen een voorbeeldtestament over en ondertekenen het dan. Ze doen dit omdat hun handschrift niet (meer) zo leesbaar is. Maar net door het testament te typen, maken ze het ongeldig.”
Moet de datum dag, maand én jaar bevatten?
Notaris Dobbels: “Het moet duidelijk zijn op welke dag het testament geschreven werd, want het laatste testament telt. Hiervoor zijn in principe dag / maand en jaartal noodzakelijk. Als iemand schrijft ‘kerstdag 2026’, dan kan dit echter voldoende zijn, want dan weten we precies welke dag dat is.”
Mag men later zaken toevoegen?
Notaris Dobbels: “Ik merk dat mensen vaak dingen toevoegen, omdat hun wens met de tijd verandert. Dat maakt het testament op de duur onleesbaar. Het zorgt er ook voor dat het testament gemakkelijk kan aangevochten worden omdat het niet duidelijk is wat op welke datum werd geschreven of toegevoegd. Beter is alles opnieuw netjes op te schrijven en duidelijk de nieuwe datum te vermelden.”
Maken inhoudelijke fouten een testament ongeldig?
Notaris Dobbels: “Inhoudelijke fouten maken het testament niet ongeldig, maar kunnen ervoor zorgen dat het niet wordt uitgevoerd zoals degene die het maakte het bedoelde. Dan denk ik aan iemand die bijvoorbeeld heel zijn vermogen legateert aan een goed doel, maar die ook kinderen heeft. Zijn kinderen erven een minimumdeel (de reserve) van zijn nalatenschap en zij kunnen dat deel opeisen van het goede doel. Iemand met kinderen kan beter schrijven: “Ik legateer het grootste beschikbare deel van mijn nalatenschap aan…”.
Veel mensen weten ook niet dat er bij testamenten geen automatische plaatsvervulling is, zoals in het wettelijk erfrecht. Stel: iemand heeft een kind en een kleinkind. Als deze persoon overlijdt, en op dat moment is zijn kind – dat normaal van hem erft – al overleden, dan zal zijn kleinkind van hem erven in de plaats van zijn kind. Bij een testament is die plaatsvervulling niet automatisch, u moet dat er zelf in zetten. Zo raad ik meestal aan om een tweede goed doel op te nemen, voor moest het eerste niet meer bestaan. Of voorzie in elk geval een plan B. Want anders komt uw vermogen toe aan uw wettelijke erfgenamen en dat is niet uw wens.”
Is een eigenhandig testament kosteloos?
Notaris Dobbels: “Ook daar zijn wel wat misverstanden over. Als de notaris uw testament uitschrijft is daar een prijs aan verbonden. Schrijft u dit zelf, dan kost dat uiteraard niets, maar bij een eigenhandig testament komen een aantal kosten kijken na het overlijden. De notaris moet het testament na het overlijden in een notariële akte neerleggen. Vaak moeten de algemene legatarissen de inbezitstelling vragen van hun legaat. Dat moet via de rechtbank gebeuren, dus hebben ze een advocaat nodig. Als er een onroerend goed in de nalatenschap zit, moet er dan ook nog eens een aparte akte worden gemaakt. Dat brengt allemaal kosten mee voor de erfgenamen of legatarissen en het neemt ook heel wat tijd in beslag.”
Kan een eigenhandig testament aangevochten worden?
Notaris Dobbels: “Bij een eigenhandig testament gebeurt het wel eens dat bijvoorbeeld niet begunstigde familieleden het testament aanvechten en stellen dat de persoon niet meer bekwaam was of het testament niet zelf geschreven heeft. Als u wil nalaten aan een goed doel of een vriend en u hebt nog verre familieleden, dan is het beter om een authentiek testament te laten maken door de notaris. De notaris staat garant voor de bekwaamheid. Dan kan het testament moeilijker aangevochten worden op grond van onbekwaamheid of schriftvervalsing.”
Wat raadt u tot besluit aan voor wie graag zelf zijn laatste wil op papier zet?
Notaris Dobbels: “Ik zou mensen vooral aanraden niet te snel te zijn. Denk goed na wat u wilt. Laat uw testament eventueel nalezen door iemand die er iets van kent. Bedenk ook dat uw erfgenamen of legatarissen nog kosten moeten betalen eens uw zelf geschreven testament openvalt. En ook al schrijft u uw testament zelf, geef het best in bewaring bij een notaris, dan bent u zeker dat het teruggevonden wordt.”
Als de Stichting Alzheimer Onderzoek aangeduid wordt als legataris in een testament, kan dat zowel in een eigenhandig als in een notarieel testament zijn. Eigenhandige testamenten leveren wel eens moeilijkheden op, of zijn soms zelfs ongeldig, omdat degene die het testament schreef niet op de hoogte was van de vereisten qua vorm en inhoud. Notaris Astrid Dobbels legt uit wat de meest voorkomende fouten of misverstanden zijn bij handgeschreven testamenten.
Mag een eigenhandig testament getypt worden?
Notaris Dobbels: “Iedereen heeft wel al eens horen vertellen dat een testament op een bierkaartje geldig is. Dat klopt. Ten minste, als u het met de hand geschreven hebt, er een datum op gezet hebt en ondertekend hebt. Heel wat mensen typen een voorbeeldtestament over en ondertekenen het dan. Ze doen dit omdat hun handschrift niet (meer) zo leesbaar is. Maar net door het testament te typen, maken ze het ongeldig.”
Moet de datum dag, maand én jaar bevatten?
Notaris Dobbels: “Het moet duidelijk zijn op welke dag het testament geschreven werd, want het laatste testament telt. Hiervoor zijn in principe dag / maand en jaartal noodzakelijk. Als iemand schrijft ‘kerstdag 2026’, dan kan dit echter voldoende zijn, want dan weten we precies welke dag dat is.”
Mag men later zaken toevoegen?
Notaris Dobbels: “Ik merk dat mensen vaak dingen toevoegen, omdat hun wens met de tijd verandert. Dat maakt het testament op de duur onleesbaar. Het zorgt er ook voor dat het testament gemakkelijk kan aangevochten worden omdat het niet duidelijk is wat op welke datum werd geschreven of toegevoegd. Beter is alles opnieuw netjes op te schrijven en duidelijk de nieuwe datum te vermelden.”
Maken inhoudelijke fouten een testament ongeldig?
Notaris Dobbels: “Inhoudelijke fouten maken het testament niet ongeldig, maar kunnen ervoor zorgen dat het niet wordt uitgevoerd zoals degene die het maakte het bedoelde. Dan denk ik aan iemand die bijvoorbeeld heel zijn vermogen legateert aan een goed doel, maar die ook kinderen heeft. Zijn kinderen erven een minimumdeel (de reserve) van zijn nalatenschap en zij kunnen dat deel opeisen van het goede doel. Iemand met kinderen kan beter schrijven: “Ik legateer het grootste beschikbare deel van mijn nalatenschap aan…”.
Veel mensen weten ook niet dat er bij testamenten geen automatische plaatsvervulling is, zoals in het wettelijk erfrecht. Stel: iemand heeft een kind en een kleinkind. Als deze persoon overlijdt, en op dat moment is zijn kind – dat normaal van hem erft – al overleden, dan zal zijn kleinkind van hem erven in de plaats van zijn kind. Bij een testament is die plaatsvervulling niet automatisch, u moet dat er zelf in zetten. Zo raad ik meestal aan om een tweede goed doel op te nemen, voor moest het eerste niet meer bestaan. Of voorzie in elk geval een plan B. Want anders komt uw vermogen toe aan uw wettelijke erfgenamen en dat is niet uw wens.”
Is een eigenhandig testament kosteloos?
Notaris Dobbels: “Ook daar zijn wel wat misverstanden over. Als de notaris de voorbeeldtekst uitschrijft is daar een prijs aan verbonden. Schrijft u zelf uw testament, dan kost dat uiteraard niets, maar bij een eigenhandig testament komen een aantal kosten kijken na het overlijden. De notaris moet het testament na het overlijden in een notariële akte neerleggen. Vaak moeten de algemene legatarissen de inbezitstelling vragen van hun legaat. Dat moet via de rechtbank gebeuren, dus hebben ze een advocaat nodig. Als er een onroerend goed in de nalatenschap zit, moet er dan ook nog eens een aparte akte worden gemaakt. Dat brengt allemaal kosten mee voor de erfgenamen of legatarissen en het neemt ook heel wat tijd in beslag.”
Kan een eigenhandig testament aangevochten worden?
Notaris Dobbels: “Bij een eigenhandig testament gebeurt het wel eens dat bijvoorbeeld niet begunstigde familieleden het testament aanvechten en stellen dat de persoon niet meer bekwaam was of het testament niet zelf geschreven heeft. Als u wil nalaten aan een goed doel of een vriend en u hebt nog verre familieleden, dan is het beter om een authentiek testament te laten maken door de notaris. De notaris staat garant voor de bekwaamheid. Dan kan het testament moeilijker aangevochten worden op grond van onbekwaamheid of schriftvervalsing.”
Wat raadt u tot besluit aan voor wie graag zelf zijn laatste wil op papier zet?
Notaris Dobbels: “Ik zou mensen vooral aanraden niet te snel te zijn. Denk goed na wat u wilt. Laat uw testament eventueel nalezen door iemand die er iets van kent. Bedenk ook dat uw erfgenamen of legatarissen nog kosten moeten betalen eens uw zelf geschreven testament openvalt. En ook al schrijft u uw testament zelf, geef het best in bewaring bij een notaris, dan bent u zeker dat het teruggevonden wordt.”
