De voornaamste immuuncellen in de hersenen, bekend als microglia, zouden niet alleen amyloïde plaques opruimen bij alzheimer, maar ze ook actief mee helpen vormen. Dat blijkt uit een nieuwe studie van VIB en de KU Leuven, gesteund door Stopalzheimer, dé Stichting voor Alzheimer Onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences), een van de meest toonaangevende wetenschappelijke publicaties wereldwijd.
De studie focust op microglia, gespecialiseerde immuuncellen in de hersenen. Lange tijd werd aangenomen dat deze cellen vooral een beschermende rol spelen door schadelijke eiwitten – zoals amyloïde-beta – op te ruimen. Volgens het nieuwe onderzoek kunnen microglia in bepaalde omstandigheden echter ook bijdragen aan de vorming van de zogenaamde amyloïde plaques, een belangrijk kenmerk van de ziekte van Alzheimer.
Volgens professor Joost Schymkowitz (VIB-KU Leuven), co-auteur van de studie, tonen de resultaten dat de rol van microglia complexer is dan tot nu toe werd gedacht: “Veel studies gingen ervan uit dat microglia plaques opruimen. Ons onderzoek suggereert dat deze cellen, terwijl ze proberen het probleem aan te pakken, ook kunnen bijdragen aan de vorming van nieuwe plaques.”
Belang voor toekomstig onderzoek
Wereldwijd leven naar schatting bijna 55 miljoen mensen met dementie, waarvan alzheimer de meest voorkomende vorm is. De ziekte wordt onder meer gekenmerkt door de ophoping van amyloïde plaques in de hersenen, wat uiteindelijk leidt tot schade aan zenuwcellen en cognitieve achteruitgang.
Volgens Stopalzheimer, dé Stichting voor Alzheimer Onderzoek tonen deze bevindingen hoe belangrijk fundamenteel onderzoek blijft om de ziekte beter te begrijpen. Directeur Joost Martens licht toe: “Door nieuwe inzichten te krijgen in hoe amyloïde plaques ontstaan, kunnen onderzoekers gerichter zoeken naar behandelingen die de ziekte in een vroeger stadium aanpakken. Dit soort onderzoek vormt de basis voor toekomstige therapieën.”
Nieuwe modellen voor alzheimeronderzoek
De onderzoekers tonen bovendien aan dat microglia amyloïde structuren kunnen vormen die sterk lijken op de plaques die bij patiënten worden gevonden. Dat kan helpen om realistischere laboratoriummodellen te ontwikkelen, waardoor wetenschappers beter kunnen bestuderen hoe plaques ontstaan en hoe ze mogelijk kunnen worden aangepakt met nieuwe therapieën.
Ook professor Frederic Rousseau (VIB-KU Leuven) mede-auteur van de studie, benadrukt dat dit inzicht belangrijk kan zijn voor toekomstig onderzoek: “De amyloïde structuren die door cellen worden gevormd lijken sterker op de plaques die we in hersenen van patiënten aantreffen. Dat helpt ons om betere modellen te ontwikkelen om de ziekte te bestuderen.”
De studie werd financieel ondersteund door verschillende organisaties, waaronder Stopalzheimer, dé Stichting voor Alzheimer Onderzoek.
