Is een vroege menopauze een alarmsignaal voor Alzheimer?
Al jaren zien we hetzelfde patroon: vrouwen krijgen vaker de ziekte van Alzheimer dan mannen. Tijdens de AAIC (Alzheimer’s Association International Conference), de grootste internationale wetenschappelijke conferentie over alzheimer, was er dan ook veel aandacht voor dit verschil. Onderzoekers kijken daarbij steeds vaker naar factoren die specifiek bij vrouwen een rol kunnen spelen, zoals de hormonale veranderingen tijdens de menopauze.
Verschillende studies laten zien dat de veroudering van de hersenen rond de menopauze kan versnellen. Bloedonderzoek wijst er bijvoorbeeld op dat vrouwen na de menopauze vaker verhoogde waarden hebben van eiwitten die in verband worden gebracht met de ziekte van Alzheimer. Onderzoekers die gegevens van vier grote internationale groepen vrijwilligers analyseerden, vonden bovendien een verband met cognitieve achteruitgang, zoals problemen met het geheugen en andere denkfuncties.
Dat verband lijkt nog sterker te zijn bij vrouwen die drager zijn van het ApoE4-gen. Dit gen staat bekend als een belangrijke genetische risicofactor voor alzheimer.
Ook een andere bevinding springt in het oog. Een vroege menopauze lijkt bij sommige vrouwen samen te hangen met een snellere cognitieve achteruitgang en een grotere kans op een latere diagnose van alzheimer. De onderzoekers vonden namelijk een verband tussen het moment waarop de menopauze begint en de snelheid van cognitieve achteruitgang.
Zo bleek uit de vergelijking van vrouwen die al duidelijke biologische kenmerken van alzheimer vertoonden, dat vrouwen die vóór hun 50e in de menopauze waren gekomen cognitief sneller achteruitgingen dan vrouwen die pas later in de menopauze kwamen.
Een vroege menopauze is vooral een waarschuwingssignaal
Toch is een belangrijke nuance op zijn plaats. De onderzoeksresultaten wijzen er niet op dat een vroege menopauze op zichzelf het risico op alzheimer bij alle vrouwen verhoogt. Het lijkt eerder te gaan om een waarschuwingssignaal bij vrouwen die al een bepaalde kwetsbaarheid hebben.
Bij vrouwen die geen biologische of genetische kenmerken hebben die wijzen op een verhoogd risico op Alzheimer, lijkt de leeftijd waarop de menopauze begint weinig verschil te maken. De mogelijke invloed van een vroege menopauze lijkt dus vooral relevant bij vrouwen die al bepaalde risicofactoren voor Alzheimer hebben.
Ook over het effect van hormoonbehandelingen is nog geen duidelijk antwoord. Op dit moment zijn er onvoldoende overtuigende onderzoeksresultaten om te kunnen zeggen dat hormoontherapie beschermt tegen alzheimer. De resultaten verschillen bovendien naargelang het soort behandeling, de groep vrouwen die werd onderzocht en het moment waarop met de behandeling werd begonnen. Verschillende onderzoeksteams willen dit verder onderzoeken.
Eindelijk meer aandacht voor de gezondheid van vrouwen
De gezondheid van vrouwen heeft lange tijd te weinig aandacht gekregen in het wetenschappelijk onderzoek. Dat is opvallend, want wereldwijd zijn bijna twee op de drie mensen met alzheimer vrouw.
Tijdens de meest recente AAIC-conferentie werden meer dan twintig studies gepresenteerd over de invloed van vrouwelijke hormonen en de menopauze. Dat is een positieve ontwikkeling. Meer onderzoek en middelen kunnen helpen om beter te begrijpen waarom vrouwen vaker alzheimer krijgen, hoe we vrouwen beter kunnen begeleiden en hoe we preventie gerichter kunnen aanpakken.
Totdat het onderzoek meer duidelijkheid geeft, blijven de bekende adviezen voor een gezonde hersenveroudering belangrijk: regelmatig bewegen, voldoende en goed slapen, de bloeddruk onder controle houden, sociale contacten onderhouden en gezond en evenwichtig eten.
Maar misschien wel net zo belangrijk: praat met je arts over klachten tijdens de menopauze. Neem ze serieus en probeer ze niet zomaar weg te zetten als iets waar je nu eenmaal doorheen moet. Erover praten is eenvoudig, maar kan een belangrijke eerste stap zijn om de juiste ondersteuning te krijgen.
Meer informatie: bestel hier gratis onze brochure “Alzheimer en aanverwante aandoeningen”: Brochure “Alzheimer en aanverwante aandoeningen” – Stop Alzheimer
