De ziekte van Alzheimer blijft een van de grootste uitdagingen binnen de gezondheidszorg. De meest geavanceerde behandelingen van vandaag kunnen de achteruitgang bij sommige patiënten afremmen, maar verloren hersencellen herstellen is nog niet mogelijk. Onderzoekers zoeken daarom ook naar manieren om beschadigde hersenen te herstellen.
Een Amerikaans onderzoeksteam van de University of South Carolina onderzoekt momenteel een veelbelovende, maar nog zeer experimentele piste: het stimuleren van de hersenen om zelf nieuwe zenuwcellen aan te maken.
Een ‘schakelaar’ voor de aanmaak van nieuwe zenuwcellen
Om verloren zenuwcellen mogelijk te vervangen, ontwikkelden de onderzoekers een injecteerbare nanogel, de zogenaamde ‘Nano ERASER’. Die richt zich op een eiwit met de naam PTBP1. Dat eiwit verhindert normaal gezien dat bepaalde omliggende cellen in de hersenen zich ontwikkelen tot zenuwcellen.
Door PTBP1 af te breken, proberen de onderzoekers als het ware een biologische ‘schakelaar’ om te zetten. Zo zouden omliggende cellen opnieuw de mogelijkheid krijgen om zich te ontwikkelen tot nieuwe zenuwcellen.
De eerste resultaten bij onderzoeksmodellen zijn veelbelovend. De onderzoekers zagen onder meer een hogere dichtheid aan zenuwcellen, de vorming van nieuwe functionele netwerken en verbeteringen in geheugen en dagelijks gedrag. Daarnaast werden minder ontstekingsmarkers en een lagere ophoping van schadelijke eiwitten in de hersenen vastgesteld.
Kan het brein zichzelf herstellen?
De resultaten roepen de vraag op of het in de toekomst mogelijk wordt om het natuurlijke herstelvermogen van de hersenen opnieuw te activeren.
“Deze ontdekking geeft hoop dat we het brein in de toekomst misschien een duwtje in de rug kunnen geven om zichzelf gedeeltelijk te herstellen”, zegt woordvoerder Bernd Samyn van Stopalzheimer. “Dat zou een belangrijke nieuwe manier kunnen zijn om naar de ziekte van Alzheimer te kijken.”
Tot vandaag ligt de focus van het onderzoek en de behandeling vooral op het vertragen van de ziekte en het aanpakken van de onderliggende mechanismen. Onderzoekers kijken daarnaast steeds vaker naar manieren om functies die verloren zijn gegaan opnieuw te herstellen.
Nog een lange weg te gaan
De onderzoekers benadrukken wel dat voorzichtigheid geboden is. Het gaat nog om onderzoek in een zeer vroeg stadium. Vooraleer deze techniek bij mensen kan worden getest, zijn nog heel wat bijkomende studies nodig. Het is dan ook nog te vroeg om te spreken van een mogelijke behandeling voor patiënten met alzheimer.
Ook rond PTBP1 zijn er nog belangrijke vragen. Eerdere studies met een gelijkaardige aanpak bij de ziekte van Parkinson leverden aanvankelijk indrukwekkende resultaten op. Bij verder onderzoek bleken die resultaten echter niet altijd reproduceerbaar. Dat toont aan hoe belangrijk het is om veelbelovende onderzoeksresultaten grondig en onafhankelijk te bevestigen.
Snel evoluerend onderzoeksveld
“Dit is een interessante piste, maar ze moet worden gezien als één van de vele onderzoeksrichtingen die vandaag worden onderzocht”, benadrukt Bernd Samyn.
“Het alzheimeronderzoek wordt steeds diverser. We zien vandaag heel uiteenlopende benaderingen ontstaan: van preventie en nieuwe geneesmiddelen tot strategieën die proberen beschadigd hersenweefsel te herstellen. Niet elke piste zal uiteindelijk tot een behandeling leiden, maar elke wetenschappelijke stap helpt ons om de ziekte beter te begrijpen en nieuwe mogelijkheden te ontdekken.”
Voor mensen met alzheimer en hun naasten blijft de boodschap daarom genuanceerd: er is nog geen behandeling die verloren hersencellen kan laten teruggroeien, maar het onderzoek verkent steeds meer manieren om de schade door de ziekte niet alleen af te remmen, maar op termijn misschien ook gedeeltelijk te herstellen.
Link naar de studie:
Reverse the progression of Alzheimer’s disease through Nano-ERASER-based adult neuroregeneration: Cell Biomaterials
